door Evan Masterson
Scholier
De laatste 20 jaar is er veel veranderd op het gebied van sociale media. Sociale media zijn begonnen als leuke en interessante plekken om nieuwe mensen te ontmoeten en te kijken wat je vrienden aan het doen zijn. Ook al bieden de platforms die mogelijkheden nog steeds, zijn er jammer genoeg ook negatievere aspecten aan het licht gekomen van sociale media. Vooral de laatste jaren zijn er veel verhalen hierover in het nieuws gekomen, zoals diverse rechtszaken tegen bedrijven als Google, Meta en Snapchat. Hierdoor neemt het angstgevoel voor sociale media toe, en zetten zowel overheid als politiek zich in als beschermers voor jongeren tegen de negatieve effecten van sociale media. Zo stond in het verkiezingsprogramma van de VVD voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 het volgende: “We omarmen het leeftijdsadvies voor het gebruik van sociale media en werken een effectief verbod op sociale media uit voor jongeren.” De vraag die echter bij mij opkomt, is: hoe past een verbod op sociale media voor jongeren binnen het liberale wereldbeeld?
Als kind heb ik niet veel gebruik gemaakt van sociale media. Mijn ouders deden hun best om mijn zusje en mij zo lang mogelijk weg te houden van digitale media en online platformen. Zij waren ervan overtuigd dat sociale media gevaarlijk konden zijn voor kinderen. Daarom keken wij naar ouderwetse cartoons en documentaires van National Geographic, in plaats van Cocomelon op YouTube, en voelde ik mij goed voorbereid op de effecten van sociale media toen ik eenmaal een smartphone kreeg. Door mijn ouders wist ik waarop ik moest letten, kon ik digitale middelen in mijn ‘voordeel’ gebruiken, en heb ik er zelfs mijn interesse in en passie voor politiek mee ontdekt.
Met die passie heb ik ook geleerd dat liberalen geloven dat het individu zo veel mogelijk zelfbeschikking moet hebben over zijn of haar leven, en dat de staat zo min mogelijk moet bepalen wat zijn burgers met hun leven doen. Want hoe meer de staat zich gaat bemoeien met het dagelijks leven van zijn burgers, des te meer vrijheden er verloren gaan. Het pleidooi voor een verbod door de staat op sociale media voor jongeren is daarom niet zo vanzelfsprekend voor liberalen. Zeker aangezien elk individu, en dus elk kind, andere specifieke behoeften en voorkeuren heeft. Is het in dat geval beter dat de Nederlandse staat – die 3,3 miljoen kinderen onder zich heeft – bepaalt welk verbod er voor kinderen zou moeten gelden of een ouder die maar een enkel kind of een paar kinderen hoeft op te voeden?
Het zou overigens ook behoorlijk ironisch zijn om ouders te verbieden om hun kinderen op sociale media te laten gaan, terwijl wij in Nederland ouders wettelijk de vrijheid geven om hun kinderen thuis een biertje of peukje te geven. Dit zijn middelen die aantoonbaar veel schadelijker zijn voor de gezondheid dan sociale media. Bovendien betwijfel ik ten zeerste of een verbod op sociale media werkelijk effectief zal zijn. Pubers kun je immers niet zo makkelijk tegenhouden om een activiteit te doen waar ze veel plezier uit halen. Ik weet dit ook uit eigen ervaring. Ook al probeerden mijn ouders mij vroeger van sociale media weg te houden, toch probeerde ik er telkens weer op te komen via de tv of mijn vaders telefoon – met succes!
Inmiddels is ook in Australië gebleken dat het verbod op sociale media zeer ineffectief is. Na een maand zat 80% van de jongeren voor wie het verbod gold alweer op sociale media. Dit komt onder meer door het zwakke leeftijdsverificatiesysteem. Maar zelfs als Nederland of de Europese Unie een goed systeem samenstelt, zal het verbod hoogstwaarschijnlijk nog steeds ineffectief zijn. Jongeren kunnen immers met een klikje hun Virtueel Particulier Netwerk (VPN) aanzetten, waardoor zij hun laptop of telefoon virtueel verplaatsen naar de Verenigde Staten of een ander land waar geen verbod op sociale media is. In dat geval zijn we weer terug bij af.
In de huidige tijd waarin wij steeds nieuws voorgeschoteld krijgen dat ons vertelt hoe schadelijk sociale media zijn voor onze jongeren, is het belangrijk om voor ogen te houden dat sociale media ook genoeg positieve effecten met zich meekunnen brengen. Zo hebben sociale media aan velen een sociale gemeenschap gegeven die ze eerder nooit zouden hebben gekregen. Een goed voorbeeld hiervan zijn LHBTI-jongeren die elkaar online hebben kunnen vinden, en hierdoor voor een toegenomen gevoel van acceptatie en zelfvertrouwen hebben gekregen. Daarnaast bieden sociale media ook mogelijkheden voor het ontdekken van nieuwe perspectieven, nieuwe hobby’s en nieuwe passies. Dat laatste is precies bij mij het geval geweest: sociale media zijn de reden dat ik op 16-jarige leeftijd politiek actief ben geworden en nu deze column schrijf. Het zou wat mij betreft dan ook zonde zijn om deze mooie kanten van sociale media met een verbod zomaar door de shredder te gooien.
De TeldersStichting floreert mede dankzij haar betrokken abonnees, donateurs en gulle gevers.
Meld je aan en blijf op de hoogte.
Mauritskade 21
2514 DH Den Haag
+31 (0) 70 3631948
info@teldersstichting.nl
www.teldersstichting.nl