Reacties op ‘Onzekerheid en het klimaat’

Ingezonden reacties

In de afgelopen Liberale Reflecties (december 2019) verscheen de redactiecolumn Onzekerheid en het klimaat uit de pen van Roelof Salomons, waarin hij pleit voor een belasting op CO2. Hans H.J. Labohm, econoom en hoofdredacteur van de website www.climategate.nl, zond een reactie in naar aanleiding van deze column. Prof. dr. ir. Theo de Vries, emeritus hoogleraar en scientific visitor aan de Universiteit Twente, reageert op Labohm. De redactie biedt graag het podium aan de twee auteurs om diens reacties te geven. Beide reacties zijn hiernaast onder elkaar te vinden. 

Misverstanden onder economen inzake klimaatverandering 

door Hans Labohm

Vele economen surfen mee op de klimaathype. Zij zouden zich wat breder moeten oriënteren. In Liberale Reflecties van december 2019 verscheen een artikel van de hand van de econoom Roelof Salomons, getiteld: ‘Onzekerheid en het klimaat'. Salomons is hoogleraar Beleggingstheorie en Vermogensbeheer aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij schreef onder meer:

“Als gevolg van de technologische ontwikkeling is in de afgelopen 150 jaar de levensstandaard toegenomen en de extreme armoede gedaald. Het gemiddelde wereldinkomen is in die periode met bijna een factor 10 gestegen. De keerzijde is een stijgende temperatuur op aarde, een hogere zeespiegel en extremer weer. Economische groei en klimaatverandering hangen samen”.

Zoals vele andere economen, pleit Salomons voor een CO2–heffing om de – vermeende – door de mens veroorzaakte klimaatverandering te beperken. Maar het gaat eigenlijk niet om klimaatverandering. Bedoeld is: die verschrikkelijke opwarming van de atmosfeer. Maar daar is de laatste tijd geen sprake meer van. Dus worden de doelpalen verzet en wordt de terminologie aangepast. En zal een CO2–heffing het gewenste effect hebben? En hoe ziet de kosten-batenanalyse eruit? Ook andere economen hebben voor een CO2–heffing gepleit. In Nederland hebben vooral Rick van der Ploeg en Willem Vermeend (voormalige bewindslieden voor de PvdA) zich hiermee geprofileerd. Op 23 februari 2019 schreef Willem Vermeend een column in De Telegraaf onder de titel: 'Nederland heeft een ander klimaatbeleid nodig'. Opvallend is dat het bericht in deze krant verscheen. Men zou Vermeend toch eerder in de Volkskrant verwachten. Maar die krant heeft die column kennelijk niet willen plaatsen, omdat deze te zeer afweek van het politiek correcte standpunt.

Ik pik daar een passage uit:

“Wereldwijd zijn experts van mening dat het beginsel ‘de vervuiler betaalt’ bij het klimaatbeleid centraal moet staan en dat bij bedrijven de beste aanpak een CO2–taks is waarmee de CO2–uitstoot wordt belast. Daarbij moet wel bedacht worden dat deze belasting uiteindelijk zal worden doorberekend aan consumenten en dat de taks ertoe kan leiden dat ondernemingen de concurrentieslag met buitenlandse bedrijven gaan verliezen of ons land verlaten. De oplossing voor dit probleem is een taks met een slimme terugsluis van de opbrengst, zodat er sprake is van een budgettaire neutrale operatie en geen weglek naar het buitenland”.

Gezien de raakvlakken met ander beleid, het internationale karakter en de effectiviteit is het ook nodig dat de volledige regie van het klimaatbeleid bij politiek Den Haag berust. Op deze wijze zou dus via het klimaat- en energiebeleid een lang gekoesterde wens van Links – een grotere controle van de overheid over de economie – in vervulling gaan. Is men zich hiervan voldoende bewust? En is dit wenselijk? Maar nu even terug naar de uitgangspunten van het klimaat- en energiebeleid. Salomons schreef:

“De keerzijde is een stijgende temperatuur op aarde, een hogere zeespiegel en extremer weer. Economische groei en klimaatverandering hangen samen”.

Maar de catastrofale opwarming van de aarde bestaat alleen in de virtuele werkelijkheid van de klimaatmodellen. De werkelijke temperatuurontwikkeling geeft geen aanleiding tot alarmisme.1 En er is bovendien geen dominant CO2–signaal zichtbaar in het temperatuurverloop over de laatste tientallen jaren. Er is geen correlatie met de quasi–monotoon stijgende concentratie van CO2 in de atmosfeer.2 Dat geldt eveneens voor de zeespiegelstijging, die geen versnelling laat zien.3

Ook is er geen sprake van een toename van weersextremen zoals het VN–Klimaatpanel (IPCC) in een afzonderlijk rapport heeft geconcludeerd.4 De grafieken waar naar verwezen wordt zijn gebaseerd op waarnemingen. Zonder enige kennis van de klimatologie zouden economen – die toch ook enige bedrevenheid hebben in het beoordelen van grafieken – op zijn minst twijfel moeten hebben bij de juistheid van het dogma van de door de mens veroorzaakte opwarming van de atmosfeer. Helaas blijkt dat kwartje toch nog niet bij allen te zijn gevallen.

Dat is ernstig, want het huidige klimaatbeleid is onderdeel van een eco–totalitaire tendentie in onze samenleving. Deze vormt thans de grootste bedreiging van onze welvaart, vrijheid, democratie en nationale soevereiniteit. In het licht van het voorgaande is het hoog tijd voor een herevaluatie van het klimaatbeleid. Niet de maatschappij moet op de schop, maar het klimaatbeleid.

1.      Zie grafiek ‘Tropical Mid-Tropospheric Temperature Variations Model vs. Observations’ 

2.      Zie grafiek ‘Satellite record of recent global air temperature change’

3.      Zie grafiek ‘Sea level change Europe’ 

4.      Intergovernmental Panel on Climate Change, Managing the Risk of Extreme Events and Disaster to Advance Climate Change Adaptation, Cambridge, 2012, URL: www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/03/SREX_Full_Report-1.pdf

Kanttekeningen bij ‘Misverstanden onder economen inzake klimaatverandering’

door Theo de Vries

Labohm begint zijn artikel met: “Veel economen surfen mee op de klimaathype”. Tsja. Een hype is kortstondig, een modegril. Dat geldt niet voor klimaatverandering. De aandacht daarvoor was in 1988 al zichtbaar, getuige alleen al de oprichting in dat jaar van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Meesurfen? Kom op, lees bijvoorbeeld de studie van Smith et al. uit 2001 er maar eens op na en de vele studies en artikelen van economen die daarop volgden.1 De typering van een hype en het kennelijke verwijt van meesurfen is daarom een echte gotspe. De steeds meer zichtbare met klimaatverandering samenhangende economische veranderingen rechtvaardigen de aandacht voor economen. Zeker, daar kan je het al dan niet mee eens zijn. Maar intussen is met die gotspe de toon van het artikel wel gezet.

Ik ben vervolgens op zoek gegaan naar de misverstanden onder economen. Die zijn van alle tijden en gelden dus ook over het thema klimaatverandering. Dat is op zichzelf dus geen nieuws. Maar wat zijn die misverstanden dan? Ik kom niet verder dan dat er kennelijk geen sprake is, volgens Labohm, van een verschrikkelijke opwarming van de atmosfeer. Is dat het vermeende misverstand? Of liever: een verschil van inzicht? Drie economen worden in dit verband genoemd, waaronder Willem Vermeend. Hij is geen econoom maar een fiscalist, maar allà. Of de drie model staan voor het genus econoom betwijfel ik. Maar goed, de schrijver had zich overigens veel moeite kunnen besparen en de hele Telegraafquote van Vermeend kunnen afdrukken. Daarin staat genoeg over verschillen van inzichten.

De schrijver vraagt zich terecht af hoe het zit met de kosten-batenanalyse. Er zijn weliswaar belangrijke aanzetten, maar echt eensluidend zijn ze niet. Het is jammer dat hij, meer in het algemeen, het effectiviteitsvraagstuk een politieke lading meegeeft, getuige zijn uitspraak als zou “via het klimaat- en energiebeleid een lang gekoesterde wens van Links – een grotere controle van de overheid over de economie – in vervulling gaan”  Zo’n opvatting staat in feite op gespannen voet met de uitkomsten van (toekomstig) onderzoek.

Er is niets aan de hand: “De werkelijke temperatuurontwikkeling geeft geen aanleiding tot alarmisme”. De adstructie hiervan (is dit dan het misverstand?) wordt gelegd bij een grafiek van een zekere Judith Curry, een omstreden klimaatscepticus.2 Zelf beweert ze dat mensen wel degelijk het klimaat wijzigen, alleen weten we niet in welke mate.3 Hoe dan ook, het is zaak bij een dergelijke uitspraak meer ondersteunende gegevens aan te voeren.  Hetzelfde geldt voor hierna komende argumenten ten aanzien van veranderingen in CO2. Twee referenties worden hiervoor getoond afkomstig van de website waarvan de schrijver zélf hoofdredacteur is. Enige afstandelijkheid zou de zeggingskracht van dit deel van het artikel zeker bevorderen. Ter adstructie wordt, tenslotte, beweerd dat er geen sprake is van toename van weersextremen. Deze constatering heeft hier slechts zin als er een verband wordt gelegd met klimaatverandering. En dat ontbreekt hier ten enenmale.

1.      Smith, J.B, e.a., ‘Vulnerability to Climate Change and Reasons for Concern: A Synthesis’, in: IPCC, Climate Change 2001: Impact, Adaptation, and Vulnerability, Cambridge, 2001, pp. 913-967, URL: www.ipcc.ch/report/ar3/wg2/chapter-19-vulnerability-to-climate-change-and-reasons-for-concern-a-synthesis.   

2.      Lemonick, M.D., ‘Climate heretic: Judith Curry turns on her colleagues’, Nature, 1 november 2010, URL: www.nature.com/articles/news.2010.577.

3.      Waldman, S., ‘Judith Curry retires, citing 'craziness' of climate science’, E&E News, 4 januari 2017, URL: www.eenews.net/stories/1060047798.